WIA Languages Day 55/221 – Tibetan

WIA སྐད་ཡིག་ལས་གཞི

[ཉིན་ ༥༥/༢༢༡]

བོད་ཡིག

བོད་ཡིག | Tibetan

“ཧི་མ་ལ་ཡའི་གངས་རི་ཡི་སྟེང་ནས་སྒྲོགས་པའི་སྔགས་ཀྱི་སྐད་ཡིག”

ཞི་བའི་གསར་བརྗེ། སྐད་ཡིག་ ༢༢༡ གྱི་དྲྗེ་ཚད་ཀྱི་ཟིན་ཐོ། • ང་ཚོས་སྐད་ཡིག་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་ཀྱི་མིན། ང་ཚོས་གཏན་འཇམ་གྱི་ཟིན་ཐོ་བཀོད་ཀྱི་ཡོད།

འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐོག་ལ། བོད་ས་མཐོའི་མཐོ་ཚད་སྤྱི་བསྡོམས་ཀྱི་རྒྱ་མཚོའི་ངོས་ནས་མི་ཊར་ ༤,༥༠༠ ཙམ་གྱི་མཐོ་གནས་སུ། མི་གྲངས་ས་ཡ་དྲུག་ཙམ་གྱིས་སྐད་ཡིག་འདིས་གསོལ་འདེབས་དང་། སྒོམ་བསམ། ཚེ་སྲོག་གི་ཤེས་རབ་གཏོང་སྤྲོད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། བོད་ཡིག་ལ་འཇིག་རྟེན་གྱི་སྐད་ཡིག་གང་ཞིག་ནང་ནས་ཀྱང་ནང་པའི་ལྟ་གྲུབ་ཀྱི་རྩོམ་ཡིག་ཚོགས་པ་མང་ཤོས་ཡོད་ལ། དུས་རབས་བདུན་པ་ནས་བརྒྱུད་དེ་ད་བར་གནས་ཡོད་པའི་ཡི་གེའི་ལམ་ལུགས་ཐུན་མིན་ཞིག་ཀྱང་ལྡན། འདི་ནི་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གིས་ཆོས་འཆད་གནང་བའི་སྐད་ཡིག་དང་། ཇོ་མོ་གླང་མའི་ཞབས་སར་ཤེར་པས་གླུ་ལེན་པའི་སྐད་ཡིག །ཧི་མ་ལ་ཡའི་ཡུལ་ཁོངས་ཀྱི་དགོན་སྡེ་སྟོང་ཕྲག་མང་པོར་མདོ་རྒྱུད་འདོན་པའི་སྐད་ཡིག་ཡིན། དེ་རིང་ང་ཚོས་ བོད་ཡིག (བོད་ཡིག) གི་བླ་སྲོག་དང་ཐུག་འཕྲད་བྱེད།

ལོ་རྒྱུས — གངས་རིའི་རྒྱལ་ཁབ་ནས་སྐྱེས་པའི་ཡི་གེ

བོད་ཡིག་གི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཟིན་ཐོ་ནི་དུས་རབས་བདུན་པའི་བོད་རྒྱལ་པོ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོནས་འགོ་ཚུགས། ཁོང་གིས་ཐོན་མི་སམ་བྷོ་ཊཞེས་པའི་མཁས་པ་རྒྱ་གར་ལ་ཡི་གེ་སྦྱོང་དུ་བཏང་། ཐོན་མི་སམ་བྷོ་ཊ་ཕྱིར་ཕེབས་ཚེ། རྒྱ་གར་གྱི་བྲཱ་མི་ཡི་གེ་ (ཁྱད་པར་དུ་གུབྟ་ཡི་གེ) ལ་གཞི་བཞག་ནས་བོད་ཡིག་བཟོས། ཡི་གེའི་ལམ་ལུགས་འདིར་གསལ་བྱེད་སུམ་ཅུ་དང་དབྱངས་ཀྱི་རྟགས་བཞི་ཡོད་ལ། ལོ་ ༡,༣༠༠ ལྷག་གི་རིང་ལ་གཞི་རྩའི་བཟོ་དབྱིབས་ཁ་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་གནས་ཡོད་པ་ནི། བོད་མིས་ཡི་གེའི་ཉེར་ལེན་ལ་བཀུར་བ་ཅི་ཙམ་བྱེད་པའི་དཔང་རྟགས་ཡིན།

དུས་རབས་བརྒྱད་པའི་ནང་། བོད་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱིས་ཐང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་རྒྱལ་ས་ཆང་ཨན་ (ད་ལྟའི་ཞི་ཨན) མཐུན་འབྲེལ་བྱས། སྐབས་དེར་རྒྱ་གར་གྱི་ནང་པའི་གཞུང་ཆེན་ཁ་སྒྱུར་ཆེན་པོ་བྱས། འབྲས་བུར་བཀའ་འགྱུར (སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་བསྒྱུར་བ) དང་བསྟན་འགྱུར (བསྟན་བཅོས་བསྒྱུར་བ) ཞེས་པའི་གཞུང་ཚོགས་པ་ཆེན་པོ་བྱུང་། འདི་ལོ་སྟོང་ཕྲག་གཅིག་ལྷག་གི་རིང་ལ་ལེགས་བསྒྲིགས་བྱས་པ་ཡིན་ལ། པོད་ ༣༣༢ དང་ཤོག་གྲངས་ ༧༠,༠༠༠ ཙམ་ཡོད། གལ་ཆེའི་གནད་ནི། རྒྱ་གར་གྱི་སཾ་སྐྲྲྀ་ཊ་མ་ཕྱི་ཁ་ཤོར་ཡོད་པས། ནང་ཆོས་ཀྱི་གཞུང་འདི་དག་བོད་བསྒྱུར་ནང་ཁོ་ན་གནས་ཡོད་པ་རེད།

དུས་རབས་ ༡༣ པ་ནས་བཟུང་། བོད་ཀྱིས་ཆོས་སྲིད་ཟུང་འབྲེལ་གྱི་ལམ་ལུགས་ཐུན་མིན་ཞིག་གསར་བཟོ་བྱས། བོད་ཡིག་ཆོས་དང་ཆབ་སྲིད་གཉིས་ཀའི་མཉམ་སྤྱོད་སྐད་ཡིག་ཏུ་གྱུར། དུས་རབས་ ༡༧ པའི་ནང་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་ལྔ་པས་ཕོ་བྲང་པོ་ཏ་ལ་བཞེངས་ཤིང་བོད་གཅིག་གྱུར་བྱས། ལྷ་སའི་སྐད་ཡིག་བོད་ཡིག་ཚད་ལྡན་གྱི་གཞིར་བཞག། དེ་ནས་བོད་ཡིག་གིས་ཧི་མ་ལ་ཡའི་ཡུལ་ཁོངས་སུ — སོག་ཡུལ། འབྲུག། ནེ་པཱལ་བྱང་ཕྱོགས། ལ་དྭགས་སོགས་སུ — ནང་ཨེ་ཤི་ཡའི་ནང་པའི་འཇིག་རྟེན་ཡོངས་ཀྱི་མཁས་པའི་སྤྱི་སྐད་དུ་ཕྱོགས།

[ཀོ་རི་ཡན་ཐུ་དེ] ལྷ་སའི་ཕོ་བྲང་པོ་ཏ་ལ་དང་ཧི་མ་ལ་ཡའི་གངས་རིའི་མཛེས་ལྗོང་བཀྲ་ཤིས་ © ཀོ་རི་ཡན་ཐུ་དེ་རྩོམ་སྒྲིག་ཁང་

ད་ལྟའི་གནས་ཚུལ — མི་གྲངས་ས་ཡ་དྲུག་གི་འབད་བརྩོན་དང་རེ་བ

༢༠༢༥ ལོར། བོད་ཡིག་མི་གྲངས་ས་ཡ་དྲུག་ཙམ་གྱིས་བེད་སྤྱོད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་ལ། UNESCO ས་”ཉེན་ཁ་ཅན”དུ་འཛིན། མི་གྲངས་ས་ཡ་ལྔ་ཙམ་ཀྲུང་གོའི་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་དང་མཚོ་སྔོན། སི་ཁྲོན། ཀན་སུ། ཡུན་ནན་བཅས་ཀྱི་བོད་མི་གནས་ཡུལ་དུ་འཚོ་སྡོད་བྱེད། ས་ཡ་གཅིག་ཙམ་རྒྱ་གར (ཁྱད་པར་དུ་དྷ་རམ་ས་ལ་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་གནས་ས། ལ་དྭགས། སིག་ཀིམ)། ནེ་པཱལ། འབྲུག་བཅས་སུ་གནས།

བོད་ཡིག་ལ་སྐད་ཡིག་ཆེན་པོ་གསུམ་གྱིས་དབྱེ་ཞིབ་བྱེད། དབུས་གཙང་བོད་སྐད། ཁམས་བོད་སྐད (ཤར་ཕྱོགས)། ཨ་མདོ་བོད་སྐད (བྱང་ཤར)། སྐད་ཡིག་འདི་དག་གི་ཁྱད་པར་ཆེན་པོ་ཡོད་པས་གཅིག་གིས་གཅིག་གོ་བ་རྟོགས་དཀའ། ཨ་མདོ་བོད་སྐད་ལ་དབུས་བོད་སྐད་ནང་ཡོད་པའི་སྒྲ་གདངས་མེད་པ་ནི་གཞི་རྩའི་བྱེ་བྲག་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡིན། ཆོས་སྐད་ལྷགས་པའི་བོད་ཡིག་ — ནང་པའི་བཀའ་བསྟན་གྱི་སྐད་ཡིག — སྐད་ཡིག་ཚོགས་པ་ཚང་མའི་མཁས་པའི་མཉམ་སྤྱོད་སྐད་ཡིག་ཏུ་བརྩི།

དྲྗེ་ཚད་ཀྱི་དུས་རབས་སུ། བོད་ཡིག་ལ་འགན་ཁུར་དང་གོ་སྐབས་གཉིས་ཀ་ཡོད། བོད་ཡིག་གི་ Unicode རྩིས་ཆ་ཧྲིལ་པོ་སྒྲུབ་ཟིན། དྲྗེ་ཚད་ཀྱི་ཁོར་ཡུག་ཏུ་བེད་སྤྱོད་བྱེད་ཐུབ། དྲ་ཐོག་བོད་ཡིག་ཚིག་མཛོད་དང་སྦྱོང་ཐབས་ཀྱི་ཐོན་ཁུངས་རྒྱ་ཁྱབ་འགྲོ་བཞིན་ཡོད། རྒྱ་གར་གྱི་དྷ་རམ་ས་ལའི་བོད་བཙན་བྱོལ་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱིས་བོད་ཡིག་གི་ཤེས་ཡོན་དང་རིག་གཞུང་སྲུང་སྐྱོབ་ཧུར་ཐག་ཆེན་པོས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད།

སྐད་ཡིག་གི་ནོར་བུ — སྔགས་ཀྱི་ཤེས་རབ་དང་གཏམ་དཔེ

བོད་ཡིག་གི་རིག་གཞུང་གི་ནོར་བུ་མཆོག་ནི་ནང་པའི་ལྟ་གྲུབ་ཀྱི་གཞུང་ལུགས་ཡིན། བཀའ་འགྱུར (སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་པོད་ ༡༠༨) དང་བསྟན་འགྱུར (འགྲེལ་བ་དང་བསྟན་བཅོས་པོད་ ༢༢༤) མཉམ་དུ་པོད་ ༣༣༢ བྱས་ནས་ཤོག་གྲངས་ ༧༠,༠༠༠ ཙམ་ཡོད། གཞུང་འདི་དག་རྒྱ་གར་གྱི་ན་ལནྡའི་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་མཁས་པའི་ལམ་ལུགས་གཞན་ཐོན་ཁུངས་གང་ནས་ཀྱང་ལྷག་པར་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད།

བོད་ཀྱི་གཏམ་དཔེ་ལ་ས་མཐོའི་འཚོ་བ་ནས་སྐྱེས་པའི་ཤེས་རབ་ཟབ་མོ་ཡོད། “རི་བོང་གཉིས་བཟུང་ན་གཉིས་ཀ་ཤོར” — “རི་བོང་གཉིས་བཟུང་བར་འབད་ན་གཉིས་ཀ་ཤོར” — དམིགས་བསལ་གཅིག་བསྒྲིམ་གྱི་གལ་ཆེ་བ་བསྟན། “སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཡིན་ན་ལས་ཀ་ཆེན་པོ་བྱེད” — “སེམས་ཀྱིས་ཆེན་པོའི་མི་ཚེ་ལས་ཀ་ཆེན་པོ་བསྒྲུབ” — འདུན་པ་དང་འབྲས་བུའི་འབྲེལ་བ་བརྗོད། “ཆུ་མིག་ཆུང་ངུ་ནས་ཆུ་བོ་ཆེན་པོ་འབབ” — “ཆུ་མིག་ཆུང་ངུ་ནས་ཆུ་བོ་ཆེན་པོ་འབབ” — ལས་ཀ་ཆེན་པོ་ཚང་མ་དམའ་བའི་འགོ་ཚུགས་ནས་འགོ་འཛུགས་པར་དྲན་སྐུལ་བྱེད།

བོད་ཡིག་གི་མཛེས་པ་ཐུན་མིན་ཡིན། སྦྱིན་ཆེན་གཉིས་ཡོད — དབུ་ཅན་ (དབུ་ཡོད) གཞུང་ཐུན་གྱི་ཡིག་གཟུགས་ཆོས་དཔེ་དང་ཡིག་ཆ་བཟོད་ཐག་ཆེན་པོའི་ཆེད་དུ་བེད་སྤྱོད་བྱེད། དབུ་མེད་ (དབུ་མེད) ཞེས་པའི་བྲིས་ཚུགས་ཉིན་རེའི་བཀོལ་སྤྱོད་དང་འཕྲིན་ཡིག་གི་ཆེད་དུ་བེད་སྤྱོད་བྱེད། གེ་སར་རྒྱལ་པོའི་སྒྲུང་ འཇིག་རྟེན་གྱི་སྙན་ངག་རིང་ཤོས་ཡིན་ལ། ཚིགས་བཅད་ས་ཡ་གཅིག་ལྷག་ཡོད། UNESCO ས་འདིའི་བོད་མིའི་སྒྲུང་འཇོག་གི་ལམ་ལུགས་མི་དམངས་ཀྱི་རིག་གཞུང་གི་ནོར་བུར་ངོས་འཛིན་བྱས།

WIA ཡི་དམ་བཅའ — སྔགས་ལྟར་གཏན་འཇམ་གྱི་དྲྗེ་ཚད་ཀྱི་ཟིན་ཐོ

WIA ས་ནང་པའི་གཞུང་ཆེན་གྱི་ཚོགས་པ། སྨན་གཞུང་། གེ་སར་རྒྱལ་པོའི་སྒྲུང་། དང་བོད་ཡིག་གི་ད་ལྟའི་རྩོམ་རིག་ཚང་མ་གཏན་འཇམ་གྱི་དྲྗེ་ཚད་ཀྱི་ཟིན་ཐོ་ཁང་དུ་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་པར་དམ་བཅའ་བྱེད། ལོ་ ༡,༣༠༠ ལྷག་གི་བོད་ཡིག་མཉམ་དུ། ཧི་མ་ལ་ཡའི་ས་མཐོའི་ཤེས་རབ་མི་རབས་ཚང་མའི་ཆེད་དུ་དྲྗེ་ཚད་མཐོན་པོའི་ཐོག་ཟིན་ཐོ་བཀོད།

[ཀོ་རི་ཡན་ཐུ་དེ] བོད་ནང་པའི་མདོ་རྒྱུད་དཔེ་ཆའི་དྲྗེ་ཚད་ཀྱི་འབྲི་ཐོ་ © ཀོ་རི་ཡན་ཐུ་དེ་རྩོམ་སྒྲིག་ཁང་

མ་ཎི་འཁོར་ལོའི་སྐོར་རེ་རེས་སྔགས་འཇིག་རྟེན་ལ་བཀྲམ་པ་ལྟར། WIA ཡི་དྲྗེ་ཚད་ཀྱི་ཟིན་ཐོ་ཁང་གིས་བོད་ཡིག་གཏན་འཇམ་དུ་སྲུང་ཞིང་འཇིག་རྟེན་ཡོངས་ལ་བསྐུར། གངས་རིའི་རླུང་ནམ་ཡང་མི་ཆད་པ་ལྟར། བོད་ཡིག་གི་ཤེས་རབ་ནམ་ཡང་སྒྲོགས་པར་འགྱུར།

སྐད་ཡིག་ ༢༢༡། ཉིན་གྲངས་ ༢༢༡། དེ་རིང་བོད་ཡིག་གི་སྒྲ་དབྱངས་ཧི་མ་ལ་ཡའི་གངས་རིའི་ཕ་རོལ་ནས་ཁྱེད་ཀྱི་སྙིང་ལ་ཐོན། ལོ་སྟོང་ཕྲག་གི་གཞུང་ལུགས་ཀྱི་ཤེས་རབ་དྲྗེ་ཚད་ཀྱི་ཟིན་ཐོ་ཁང་བརྒྱུད་གཏན་འཇམ་དུ་གནས།

ཞི་བའི་འགྲུལ་བཞུད་འདིས་མི་ས་ཡ་མང་པོའི་སྙིང་ལ་འགྱུར་ཞིང་མི་རབས་ནས་མི་རབས་ལ་སྒྲོགས་པར་འགྱུར།

སྒྲ་དབྱངས་ཚང་མ་གཏན་འཇམ་ཡིན།

WIA སྐད་ཡིག་སློབ་གྲྭ

སྐད་ཡིག་ ༢༢༡ – གཏན་འཇམ་གྱི་ཆེད་དུ་སྐད་ཡིག་ཟིན་ཐོ་བཀོད་པ

© ༢༠༢༥ WIA སྐད་ཡིག་སློབ་གྲྭ། དབང་ཆ་ཡོད་ཚད་སྲུང་བཞག